Verzekeraars, alsmede verhuur- en leasemaatschappijen worden jaarlijks geconfronteerd met het fenomeen opzetaanrijdingen. Deze aanrijdingen worden, vaak in georganiseerd verband, met opzet veroorzaakt of in scene gezet. Met als doel om zowel materiële en letselschade te claimen bij verzekeraars.

Toedrachtsonderzoeken vormen een belangrijke werkzaamheid van frauderechercheurs. Ze worden ingeschakeld door verzekeraars als de interne fraude-indicatoren aangeven dat een claim mogelijk niet deugt. De bevindingen van tegenwoordig hebben volgens de onderzoekers veel weg van georganiseerde misdaad. Wat aanvankelijk lijkt op een ‘eenvoudige frauduleuze aanrijding’, blijkt onderdeel te zijn van een compleet netwerk. Met autohandelaren, garages, sloperijen, fysiotherapeuten en onderaan de keten de katvangers. Omdat er zelden aangifte wordt gedaan of meldingen blijven liggen, kunnen deze netwerken hun verdienmodel voortzetten.

Het klassieke voorbeeld: er zijn twee personen van ongeveer gelijke leeftijd, beide wonend in de dezelfde stad – vaak hetzelfde stadsdeel – die in de late avond of nacht op een afgelegen plaats, op grote afstand van hun woonplaats een aanrijding krijgen. Meestal zijn het botsingen tussen een voertuig uit het duurdere segment en een oude, goedkope auto die kort voor de aanrijding op naam is gesteld en verzekerd. Er is geen politie betrokken geweest, de oudere auto is direct na de aanrijding gesloopt en de factuur van de berger is er niet. De getuige blijkt iemand uit hun netwerk.

De professional met de importauto
Een ander voorbeeld draait vaak om dure Duitse importauto’s: Mercedes AMG’s, BMW M3’s, Audi RS6’en. Deze exclusieve voertuigen worden met grote regelmaat ingevoerd in Nederland. En slechts een paar weken nadat de auto op naam is gezet, wordt hij al aangereden door een andere auto: een belangrijke indicator voor verzekeraars om een onderzoek te starten. De eigenaar van de pas geïmporteerde auto is vaak een garage-eigenaar, de tegenpartij een volkomen onvindbare bestuurder van een oude auto. De importauto blijkt meestal geïmporteerd met forse blikschade waardoor het voertuig fors goedkoper was in de aanschaf. Voordat de auto ter keuring bij het RDW wordt aangeboden, is de schade hersteld. Daarna krijgt de auto een Nederlands kenteken en wordt hij weer teruggebracht naar de schadestaat zoals hij was bij de import. Een aanrijding wordt in scène gezet en de verzekeraar draait op voor de torenhoge herstelkosten.

Kwetsbare katvangers
Nog misdadiger is het als er misbruik wordt gemaakt van kwetsbare personen in de samenleving. De auto’s worden op naam van een katvanger geregistreerd, de verzekeringen online afgesloten met persoonsgegevens van de katvanger inclusief valse adres- en telefoongegevens. De criminelen blijven zo buiten schot. De laatste tijd zijn de katvangers vaak oudere personen die wel een rijbewijs hebben maar al lang geen auto meer rijden. Katvangers zijn ook regelmatig mensen met verslavingen, geldproblemen of een geestelijke beperking. Soms krijgen ze een kleine financiële vergoeding, maar net zo vaak zijn ze zich van geen kwaad bewust, of is er simpelweg misbruik gemaakt van hun goedheid.

Een demente man met vijftien auto’s
Een praktijkvoorbeeld. Dit onderzoek begon met een tweetal meldingen van aanrijdingen binnen een tijdsbestek van drie weken. De ‘verzekeringsnemer’ was een man op leeftijd, het verzekerde voertuig een Ford Fiësta uit 2000. Er waren twee schadeformulieren ingevuld. De Fiësta met een Audi S3 en de ander met een Mercedes AMG. In diezelfde periode was er door dezelfde verzekeringsnemer nog een derde aanrijding veroorzaakt. Dit voertuig was echter bij een andere maatschappij verzekerd waar geen controle werd uitgevoerd en de schade gewoon vergoed is.  De opdracht tot onderzoek werd pas maanden nadat de eerste schade had plaatsgevonden uitgezet. Dat kon gebeuren omdat op de schadeformulieren de naam van de katvanger telkens op een andere wijze was genoteerd. De ene keer met een enkele ‘n’, dan weer een dubbele ‘n’. De verzekeringsnemer reageerde niet op contactverzoeken, op zijn telefoonnummer werd niet opgenomen. Van het mailadres komt wel zo nu en dan reactie maar zonder antwoorden of de vragen worden ontweken. De expertise-opdrachten om de schade aan de voertuigen te taxeren werd uitgevoerd door verschillende expertisebureaus.

Gevonden via Facebook
Van de katvanger was er een naam, een kopie van een rijbewijs en een mogelijk woonadres bekend. Op dat adres bleek een argeloos gezin te wonen, niet betrokken bij de fraude. Onderzoekers hebben geen toegang tot de gemeentelijke basisadministratie en kunnen daar geen informatie vandaan halen. Via een open bronnenonderzoek werd wel de Facebook-pagina van de zoon van de katvanger gevonden. Op een van zijn foto’s werd de ‘verzekeringsnemer’ op het rijbewijs herkend. Via Facebook is het contact gelegd. Uit de ontmoeting die volgde bleek dat de personalia van de oudere man waren misbruikt. Hij was alleenstaand en leed aan dementie. Hij had alleen ooit de dochter van een oud-collega geholpen, althans dat dacht hij. Die dochter vroeg hem of zij een auto op zijn naam mocht registreren. Omdat zij een uitkering van gemeente had, zou ze geen auto mogen bezitten. Ze zijn samen naar een postkantoor gegaan waar ze het voertuig op zijn naam hebben gezet. De dochter wilde alleen nog een kopie van zijn rijbewijs maken voor het geval ze door de politie gecontroleerd zou worden.

Tientallen auto’s
Met die kopie zijn uiteindelijk tientallen voertuigen bij meerdere verzekeraars op naam van de oudere man geregistreerd en zijn er vele aanrijdingen met de voertuigen in scène gezet. Alleen al in dit onderzoek zijn er vijftien boven komen drijven. De oudere man was zich van geen kwaad bewust. Tegen zijn zoon had hij nooit iets verteld. Het slachtoffer is begeleid in het aangifteproces bij de politie. De politie heeft hem laten weten dat er vanuit capaciteitsoverwegingen geen verder onderzoek naar zijn aangifte wordt gedaan. Opmerkelijk is dat nog steeds onbekend is hoeveel voertuigen er nog op zijn naam geregistreerd zijn.  De dochter is niet meer te traceren en reageert niet op verzoeken.

Pakkans klein
“Uit dit voorbeeld blijkt maar weer hoe geraffineerd er in Nederland fraude wordt gepleegd en hoe vaak het gebeurt”, zegt de onderzoeker die betrokken was bij bovenstaande casus. “De organisaties achter de aanrijdingen blijven buiten schot. Het is uitgegroeid tot een crimineel verdienmodel waarbij de pakkans klein is en strafrechtelijke vervolging meestal achterwege blijft.”

Bron: AM-signalen